|   امروز : جمعه 17 ارديبهشت 1400
کارخانه تولید کننده خوراک دام وطیور بابل تولید کننده خوراک دام وطیور
)طیور صنعتی، طیور بومی، طیور شکاری، کنسانتره دامی، اسب، کبک، بلدرچین، بوقلمون، قرقاول، حیوانات خانگی(,

کنترل استرس گرمایی در گله‌های جوجه گوشتی

   
واحد تحقیق و توسعه شرکت خوراک دام و طیور زرین امروان

استرس گرمایی
ایران جزو مناطق گرم و خشک دنیا محسوب می‌گردد و دارای فصول گرم در طی تابستان است. این شرایط اقلیمی باعث گردیده تا پرورش دهندگان طیور با چالش تنش گرمایی در فصول گرم مواجه شوند. استرس گرمایی باعث کاهش چشمگیر عملکرد جوجه‌های گوشتی شامل بازدهی لاشه، مصرف خوراک، افزایش وزن روزانه، میزان ضریب تبدیل غذایی و هم چنین افزایش تلفات خواهد شد. به دلیل تأثیرات منفی که تنش گرمایی بر سلامت و عملکرد جوجه‌های گوشتی بر جای می‌گذارد، از تمامی طریق ممکن بایستی با آن مقابله شود. این راه‌ها را می‌توان در قالب دو گروه اصلی بیان نمود.
راه‌های کاهش استرس گرمایی در سالن پرورش
گرمای موجود در سالن پرورش از 2 منبع منشأ می‌گیرد. این منابع شامل عوامل بیرون سالن مانند تابش آفتاب به سقف و سطوح و هوای گرم ورودی از هواده‌ها و دیگر عوامل درون سالن مانند جوجه‌ها و تجهیزات، به ویژه منابع روشنایی هستند. ۸۰% گرمایی که در سالن تجمع می‌یابد، توسط جوجه‌ها تولید می‌شود. اصلی ترین عامل ثابت نگه داشتن دما در حد مطلوب برای جلو گیری از کاهش عملکرد پرنده، تهویه است. در چنین شرایطی افزایش میزان تهویه، متناسب با افزایش دما، به خوبی می‌تواند مانع از بروز تنش گرمایی شود. چنان چه دمای بیرون از سالن از حد مورد نیاز پرنده فراتر رود، تا حدی که 3 تا 8 درجه سانتی گراد بیش از آن باشد، هنوز هم برقراری یک تهویه حداکثر تابستانه، می‌تواند به رفع تنش گرمایی کمک کند. دمای بدن پرنده در طول شبانه روز متغییر می‌باشد و میزان این تغییرات به متابولیسم پایه و فعالیت پرنده بستگی دارد. میزان متابولیسم پایه پرنده در شب ۳۰% کاهش می‌یابد و فعالیت پرنده نیز در صورت کاستن از شدت نور، کم می‌شود. با عنایت به این دو مسئله می‌توان از طریق کاهش شدت نور سالن در ساعات گرم، به کاهش دمای سالن کمک نمود.
در فصول گرم، به خصوص در ساعاتی که خورشید به طور عمودی می‌تابد، انتقال حرارت از سطح سالن، به ویژه سقف، به درون آن تأثیر بسیار زیادی در افزایش دمای سالن دارد. اولین قدم در ممانعت از تابش آفتاب به سطوح سالن، عایق سازی است. محاسن عایق سازی سطوح، به عنوان یک ضرورت، تنها به کاهش تأثير تابش آفتاب در فصول گرم محدود نمی‌شود، بلکه این اقدام، از اساس ترین کارها در جهت ایجاد و حفظ شرایط مطلوب زندگی برای جوجه ها، با صرف معقول انرژی، محسوب می‌شود.
عایق سازی، باعث کاهش نفوذ گرما، به خصوص حرارت آفتاب، از طریق هدایت گرمایی به درون سالن می‌شود. هم چنین استفاده از خنک کننده‌های تبخیری (مه پاش) درون سالن می‌تواند باعث کاهش درجه حرارت تا ۲۸ درجه سانتی گراد در سالن پرورش خواهد شد که خود عاملی برای کاهش استرس گرمایی خواهد بود.
راه‌های کاهش استرس گرمایی مستقل از دمای سالن
یکی از راه‌های مهم کاستن از تنش گرمایی، بدون این که دمای سالن کاهش قابل توجهی یابد، کمک به راه‌های محسوس دفع حرارت از بدن طیور است. این کار با جابجایی هوا و برداشت گرمای اضافه از اطراف پرنده میسر می‌شود. ساده‌ترین روشی که برای نیل به این هدف به نظر می‌رسد، استفاده از هواکش نصب شده درون سالن است. نصب هواکش‌های درون سالن، به دو طریق با کارایی مطلوبی همراه است:
  • یکی هنگامی است که به صورت یک ردیف و در دنبال یکدیگر، بر روی خط مستقیمی که وسط دو عرض سالن را به هم وصل می‌کند، آویخته شوند. در این حالت هواکش ها، هوا را در مرکز سالن از سمت یک عرض سالن به سمت عرض دیگر، به جریان می‌اندازند. از این روش نصب هواکش در سالن، هنگامی که تهویه سالن به روش طولی یا تونلی انجام می‌شود، استفاده می‌گردد. در این روش تقریبا تمامی جوجه‌ها از جابه‌جایی مطلوب هوا با سرعت زیاد، که برداشت دمای اضافه از اطراف آن‌ها کمک می‌کند، بهره‌مند می‌شوند.
  • طریق دیگر نصب هواکش‌ها که بر روش اول مزیت دارد، آویختن یک ردیف هواکش در فاصله یک متری از دیواره طولی و با زاویه ۶۰ درجه از آن است. این دیوار بایستی دیواری از سالن باشد که در جهت وزش باد قرار دارد. این طریق نصب هواکش‌ها در سالن در مواقعی که سالن به روش عرضی تهویه می‌شود کارایی بسیار خوبی دارد. 
  • برای کاهش میزان گرما در سالن پرورش و جلوگیری از بروز تنش گرمایی استفاده از خنک کننده تبخیری با پد توصیه می‌شود. این خنک کننده وسیله ای است که در آن آب وجود دارد و هوا از داخل آن عبور می‌کند. بنابراین با تبخیر آب، دمای هوای عبوری کاهش می‌یابد. جنس پد از کاغذ یا پوشال چوب و ضخامت آن 2 تا 6 اینچ است. زاویه و نوع شیارها یا سلول‌های باز پد در بازده خنک کنندگی سیستم و کاهش فشار استاتیک هوا در حین عبور از پد موثر است. لذا به هنگام انتخاب پد علاوه بر موارد مذکور باید مساحت پد و سرعت هوای عبوری از آن را در نظر گرفت.
راه کارهای تغذیه‌ای برای مقابله با استرس گرمایی
  • یکی دیگر از راه‌های موثر در کاهش تنش گرمایی، خنک نمودن آب مصرفی جوجه‌هاست. اجتناب از قرار دادن منبع آب بر روی بام و در معرض تابش خورشید، یا ایجاد سایه بان و عایق نمودن آن با پشم شیشه، می‌تواند از افزایش دمای آب جلوگیری کند.
افزایش تعداد و سرعت تنفس در تنش گرمایی، که معمولا از آن به له له زدن تعبیر می‌شود. در استرس گرمایی شدید، دامنه و تعداد تنفس نیز افزایش می‌یابد، امکان تغییر در ترکیب گازهای خون، متعاقب تنش‌های گرمایی شدید، وجود دارد. از آنجایی که له له زدن ناشی از تنش گرمایی شدید، باعث افزایش دفع CO2 از بدن می‌شود، دمای زیاد می‌تواند با برهم زدن تعادل اسید/ باز در بدن، وقوع آلکالوز را به دنبال داشته باشد. این مسئله، ممکن است سلامت پرنده را تهدید کند.
  • کلرید آمونیوم را می‌توان در تنش‌های گرمایی مزمن، به خوراک و در تنش‌های گرمایی حاد، به آب افزود. از این ماده بایستی، تنها در دوره‌های محدود و در ساعات گرم روز استفاده نمود. میزان مصرف کلرید آمونیوم معمولا به میزان 0.3 % در جيره مصرف می‌شود. کلرید آمونیوم علاوه بر تصحيح pH خون، باعث حفظ تعادل الکترولیتی بدن و تحریک جوجه‌ها به مصرف آب به طور غیر مستقیم خواهد شد.
  • استفاده از ویتامین C و E (250 میلی گرم در کیلوگرم) و هم چنین افزودن محلول‌های ویتامین و الکترولیت به آب مصرفی می‌تواند به بر هم خوردن توازن الکترولیت پرنده، به خصوص کمبود پتاسیم کمک شایانی خواهد کرد. هم چنین مطالعات نشان داده است استفاده از ویرجینامایسین در جیره جوجه‌های گوشتی، می‌تواند شدت تنفس گرمایی را در آن‌ها کاهش دهد.
واکنش‌های پرنده برای کاهش درجه حرارت بدن در استرس گرمایی
  • افزایش تعداد تنفس و گاهی تنفس با منقار باز که سبب افزایش تبخیر آب از بدن می‌شود
  • افزایش دفع حرارت از بدن با دور نگه داشتن بال‌ها از یکدیگر که با این کار گرما از نواحی بدون پر بدن با محيط مبادله می‌شود
  • به منظور تسریع مبادله و دفع حرارت بدن به محیط، حجم زیادی از خون از عمق بدن به عروق سطحی متسع شده ناحیه تاج، ریش و قلم پا هدایت می‌شود
  • اردحام در نقاط خنک تر سالن مانند در و پنجره‌های سالن پرورش 
  • دوری از پرندگان دیگر به منظور کاستن از گرمای محیط اطراف 
  • کاهش مصرف غذا و فعالیت متابولیکی و افزایش مصرف آب
منابع
1.    چراغی آفارانی، م، ع؛ شیوازاد، م؛ موسوی، س، ن، ۱۳۹۲. اثر تریپتوفان سنتتیک بر ایمنی و فراسنجه‌های ایمونولوژی خونی در جوجه‌های گوشتی در شرایط تنش گرمایی، همایش ملی دام و طیور شمال کشور، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی ساری.
2.    نیكو قوسیان، آ، ۱۳۸۸. راهنمای تهویه در مرغداری‌ها، (ترجمه)، انتشارات پرتو واقعه تهران.


تاریخ خبر : 1400/02/14 تعداد دفعات بازدید : 4  چاپ خبر


: نام

: پست الکترونیک  
: متن پیام

ثبت نظر

نظرهای ثبت شده